Ichthyosaura alpestris

Ichthyosaurus alpestris
© J.Busser 2009

Naamgeving:
Halverwege de jaren 2000 zijn de Europese salamanders, en dan vooral de watersalamanders, opnieuw ingedeeld. In het verleden heetten vrijwel alle watersalamanders Triturus maar de onderlinge verschillen bleken behoorlijk groot waardoor er een aantal nieuwe geslachtsnamen in het leven geroepen zijn.
Deze soort, die in Nederland vooral bekend staat al Alpenwatersalamander heette vroeger dus Triturus alpestris maar is nu ingedeeld in het nieuwe, monotypische geslacht Ichthyosaura nadat de soort korte tijd in het, inmiddels niet meer bestaande, geslacht Mesotriton was ondergebracht.

Voorkomen:
De soort komt voor in grote delen van west-Europa. Het noordelijkste punt waar de dieren gevonden worden ligt net onder Hamburg. De verspreiding loopt verder door tot midden Frankrijk, Noord Italië, Westelijke Balkanlanden, Hongarije etc. Verder zijn er nog wat geïsoleerde lokaties in Noord-oost Duitsland en Noord-west Spanje.
In Nederland komt de soort vooral voor in het zuiden en zuid-oosten en is plaatselijk zeker niet zeldzaam. Ook in andere delen van het land wordt de soort gevonden maar dat beperkt zich tot enkele lokaties in Drenthe, Utrecht en Zeeland.

Kenmerken:
Dit is zonder twijfel de mooiste watersalamander van ons land. De mannetjes kunnen in de paartijd (wanneer zij hun watervorm aanemen) paarsachtig van kleur zijn. De flanken zijn wit-swart gestipt en de buik is vuurrood.
De dieren worden ongeveer 13 cm. lang.
Na de paartijd betreden de dieren het land weer en worden de kleuren wat doffer doordat de huidstructuur verandert. De paarse gloed blijft echter wel enigszins aanwezig.
Alpenwatersalamander
© J.Busser 2009

Huisvesting:
Aangezien deze dieren, net als alle andere Nederlandse amfibieën en reptielen, vallen onder de Bedreigde inheemse diersoorten mogen zij niet in gevangenschap gehouden worden.
Wanneer u in een regio woont waar de dieren van nature voorkomen heeft u wel kans dat zij uw vijver bezoeken. De volwassend ieren zult u dan maar een korte periode zien in het voorjaar maar als u geluk heeft kunt u nog wel enige tijd genieten van de larven als de dieren zich in uw vijver voortplanten.
Wel is het dan van belang dat u geen, of weinig vis in uw vijver heeft.

Voortplanting:
De voortplanting van salamanders is uiterst interessant.
Waar de meeste vissen een echte uitwendige bevruchting hebben en de reptielen, zoogdieren en vogels een inwendige bevruchting hebben de amfibieën ook op dit vlak een “tussenvorm” ontwikkeld.
Bij salamanders wordt door het mannetje een spermapakketje op de bodem van het water gelegd en hij “lokt” het wijfje daar overheen. Wanneer zij ongeveer met haar cloaca boven de spermatofoor ligt zorgt het mannetje dat zij daar een beetje blijft zodat de spermatofoor kan worden opgenomen.
Wanneer het tijd is om de eitjes te gaan leggen bewandeld het vrouwtje de onderwatervegetatie en zoek geschikte blaadjes van waterplanten om daar, per stuk een eitje op te leggen. Vervolgens vouwt zij  met haar achterpoten het blad dubbel. Door het kleverige eitje blijft het blad om het ei gevouwen. Een prima bescherming voor het eitje dus.
Dit herhaalt het vrouwtje tot zo’n 250 keer! Een hele opgave.
Hieronder een foto van een eitje in het opengevouwen blad:
Eitje van de alpenwatersalamander

Voeding:
In het larvale stadium eten de dieren eerst plantaardige kost maar later gaan ze over op  kleine waterdiertjes zoals watervlooien, cyclops en later ook muggenlarven en andere larven. Op het land leven zij voornamelijk van niet al te snelle dieren zoals slakken, wormen etc.
Salamanders eten hun eigen larven en eieren en zijn dus, net als bijvoorbeeld de larven van vele kikkers, cannibalistisch.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


*