Malta 2001

Malta in het najaar
17 t/m 25 oktober 2001

Ten geleide

Camino en caminotto zijn twee kleine eilandjes tussen Malta en Goso en maken deel uit van de Maltezer archipel.


De republiek malta bestaat uit twee eilanden, Malta (main island) en Gozo. De twee eilanden liggen ongeveer 1,5 kilometer van elkaar en tussen de twee eilanden in liggen nog wat eilandjes waaronder camino (ca 1 kilometer lang) en caminotto (een paar honderd meter lang).
Verder liggen er nog her en der verspreid wat kleine rotsblokken in de zee die zonder uitzondering onbewoond zijn. Camino wordt bewoond door ca 20 mensen maar in de zomer is het grote Zwitserse vakantieressort, dat plaats biedt aan zo’n 500 gasten, een verstoorder van de rust.
Malta heeft zo’n 345000 inwoners en s daarmee het op een na dichtst bevolkte land ter wereld.Dit komt door de geringe oppervlakte de eilandengroep, Malta zelf is op het langste punt maar 27 kilometer lang en Gozo is half zo groot en minder dicht bevolkt. Malta is als land het zuidelijkste land van Europa en daarmee ook een van de warmste. Het ligt precies tussen Sicilie en de afrikaanse kust (Libie en Tunesie).

Dingli Kliffs, een verlaten, dor gebied.

Vooral voor de liefhebbers van cultuur en geschiedenis is Malta een aardig vakantieland maar voor de natuurliefhebber wat minder.Volgens mij is er geen vierkante meter op het eiland te vinden dat niet door mensenhanden is beroerd. Het ‘vasteland’ kent maar een natuurreservaat… Nou ja, 1,5 vierkante kilometer. Verder is er geen bos te vinden. Een ander echt reservaat is het eiland Filfla, maar daarover later meer!
Het klimaat op Malta is heet! ’s zomers lopen de temperaturen op tot ruim over de 40 graden en het regent er vrijwel nooit. De winters zijn zacht en mediterraan.
Het eiland is vergeven van allerlei cultuurinvloeden, niet zo vreemd gezien de ligging en daaraan gekoppeld de geschiedenis van de staat. Malta is bezet geweest door de Tur
ken, Arabieren, Spanjaarden, Engelsen, Romeinen etcetra, pas sinds 1980 is het een onafhankelijke staat. Alle steden zij ommuurd en dat alles is eeuwen oud.
Het geluk voor een reptielenliefhebber is natuurlijk wel dat de eilanden vrij geisoleerd in de middellandse zee liggen.

De voorbereidingen

Typisch Malta, oude, burchtachtige gebouwen


Er is veel te lezen over malta maar wat herpetofauna betreft is het zoeken naar een naald in een hooiberg, Malta is vergeven van mensen en buiten de 345000 inwoners komen er zo’n 250000 toeristen bij, ieder jaar! Reptielen spotten is daardoor zeer moeilijk, door de drukte leiden zij een teruggetrokken, verborgen bestaan.
Naast Podarcis filfolensis, de endemische soort, komen er op Malta nog wat hagedissen voor, een skink (Chalcides) de Cameleon (Chamaeleo chamaeleo) en twee gekko’s. Verder wat slangen waarvan Telescopus fallax de meest voorkomende is. De anderen zijn zeer zeldzaam en waarschijnlijk door scheepstransporten op het eiland terecht gekomen en ook maar heel plaatselijk te vinden.

Podarcis filfolensis op Gozo

Ook de kameleon is een geimporteerd dier maar heeft zich schijnbaar wel redelijk goed weten te handhaven.
Ondanks het vrijwel geheel ontbreken van zoetwater en het ontbreken van bossen komt er toch nog een amfibie voor. Discoglossus pictus, de schijftongkikker. Deze is waarschijnlijk alleen bij het reservaat van Mellieha te vinden dat maar heel beperkt open is.
Mellieha is waarschijnlijk het enige natuurreservaatje van Malta, de rest van de eilanden is bebouwd en er is geen bos te vinden! Het kleine reservaatje bij Mellieha is misschien maar 2 a 3 hectare groot en toch moet er (als het geopend is) behoorlijk wat entree worden betaald om er in te mogen.
Mijn interesse ging met name uit naar Podarcis filfolensis omdat deze alleen op de Malteze eilanden voorkomt en verder nergens.

Waarnemingen:

Podarcis filfolensis komt alleen voor op de maltezer archipel.


Podarcis filfolensis komt voor in zeer vele varieteiten. Vrijwel ieder eilandje heeft een eigen variant maar (zeker gezien het feit dat ik kleirenblind ben) zijn die verschillen minimaal, met een uitzondering daargelaten: Filfla!
Filfla is een eilandje dat acht kilometer uit de kust van het Malteze vasteland ligt. aan de Zuidooskust kun je het als een tafel uit de zee zien opstijgen. Op dit eiland komt een grotendeels zwarte variant van P.filfolensis voor en die wilde ik dus wel eens zien.

Prachtige, voor mij onbekende, wants.

Ik kan kort zijn: Helaas, Filfla is een beschermd natuurreservaat dat niet betreden mag worden. Alleen biologen met een gericht onderzoeksproject mogen er onder strikt toezicht op. Aangezien het eilandje maar 800 meter lang is, is het ecosysteem er zeer kwetsbaar. Behalve dat is het er levensgevaarlijk daar het eiland gedurende de Engelse kolonisatie (tot 1980) diende als schietschijf voor marineschepen. Er liggen dus legio niet ge-explodeerde granaten over het eiland verspreid.
Er komen op het eiland ook twee endemische huisjesslakken voor, schorpioenen, vele vogels, en zeldzame planten.
Filfla zal dus wel een raadsel blijven en ik moet het dus doen met Malta en Gozo.

Podarcis filfolensis

De eerste hagedissen laten zich al snel zien en lijken niet zo erg schuw te zijn. Er zijn wel heel veel verschillende kleuren en tekeningen te bespeuren maar ik heb dat zelf niet aan een specifieke lokatie kunnen verbinden. Zo zag ik op een berg bij Mdina een groene variant met weinig rugtekening die ik later ook op andere plekken tegenkwam. Wel lijkt de Gozo- variant af te wijken. Deze heeft veel minder groen op het lichaam en zeer duidelijk blauwwitte vlekjes op de rug.
De oktoberzon is nog behoorlijk warm, de temperaturen liepen op tot over de 30 graden. Toch waren de hagedissen volop te zien! Ze zijn vrijwel overal te vinden, tot diep in de stad aan toe.

Podarcis filfolensis

Het grootste exemplaar dat ik zag was een mannetje bij Xlendi, op Gozo. Deze zal een centimeter of 20 zijn geweest.
Om een kijkje te gaan nemen bij de dingli cliffs moetsen we weer met de hobbelige bus naar het zuid-oosten van het eiland alwaar ik met argusogen naar Filfla mocht kijken dat 8 kilometer verderop lag. Ook bij Dingli waren weer duizenden vijgecactussen te zien, die groeien op het hele eiland. ik bemerkte een spinnenweb (wielweb) van wel 1 meter of meer in doorsnede. Aan de rand van het web zat een gesponnen cocon waarin duidelijk een spin van heel behoorlijke afmeting zat. Pas na mijn reis naar Rhodos zou dat een Argiope lobata blijken te zijn, de grootste spin van Europa. Volgens de literatuur zou deze zelfs jonge hagedissen op het menu hebben staan! Omdat het dier in een gesponnen cocon zat is de kans groot dat zij eieren heeft en sommige spinnen kunnen dan op verstoring nogal agressief reageren en er zitten hele snelle dames en heren tussen. In dit geval heb ik mij maar beperkt tot het fotograferen van de cocon met de poten die daaruit staken.

Podarcis filfolensis op Gozo

Zoals gezegd bleek dit later om Argiope lobata te gaan, de grootste spin van europa met een lichaam van 25 mm (groter indien met eieren) en een spanwijdte van bijna 10 cm. Deze dame kan inderdaad pijnlijk bijten en dus is de keuze om allen de eicocon met de moeder te fotografren een goede geweest.
De onderwaterfauna van de middellandse zee rond malta is wel fantastisch, kraakhelder water met een enorme variatie aan dieren. Op xlendi vonden we een kleine grot die uitmondde in zee waar we een paar uur hebben gezeten. Spinkrabben en vissen passeren je dan geregeld en het is een heerlijke manier om te relaxen.
In het water zie je dan van alles, met name de spookkrabben zijn heel mooi maar ook erg schuw en razendsnel.
Ook op de rotsen van deze stijle kust wemelt het weer van P.folfolensis en hier op xlendi zag ik dan ook de grootste, zo’n 20 cm.

Ten slotte:
Mede door de enorme bevolkingsdichtheid en de grootte van het eiland is Malta nou niet echt een eiland voor de natuurliefhebber. Daarnaast is het eiland gortdroog en daardoor is het een eentonig landschap zonder al te veel hoogteverschillen. Voor de duiker is er wel heel erg veel te zien en ook de liefhebber van insekten kan zijn hart ophalen want er strijken op het eiland ook wel eens verdwaalde treksprinkhanen neer naast andere afrikaanse dieren.
Helaas zijn grote delen van het eiland vergeven van de kakkerlakken, een lastige bijkomstigheid.
We zijn een week op malta geweest en dat is lang genoeg, in die periode kun je het hele eiland bekijken.
Voor de cultuurliefhebber is er meer te beleven, mede door de roerige geschiedenis van het land.
Ook voor de zonaanbidder is er maar een ding: de zon, maar mooie zandstranden zijn er maar heel erg weinig.
Zo lijkt het of het een mislukte vakantie is geworden maar niets is minder waar. Je waant je in een hele andere cultuur terwijl de uitermate vriendelijke bevolking gewoon modern westers is. Het eiland is zo anders dan anderen dat je ogen tekort komt.
Voor een weekje in de naajaarsvakantie is het een uitermate goede bestemming, al was het dan alleen maar om de Maltahagedis Podarcis filfolensis te spotten want die zie je nergens anders ter wereld.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


*